پس از اظهارات حجت شفایی، رئیس اتحادیه کشوری طلا درباره فعالیت ۲۴ ساعته پلتفرمهای خرید و فروش طلا و تأثیر آنها در ارسال سیگنالهای کاذب به بازار، بار دیگر نحوه قیمتگذاری و ساعت فعالیت این پلتفرمها به محل بحث فعالان بازار طلا تبدیل شده است. برخی، معاملات شبانهروزی طلا در پلتفرمها را ناعادلانه میدانند و برخی دیگر معتقدند که طلا به دلیل وابستگی به بازار جهانی اونس، باید در شرایطی متفاوت از دیگر بازارهای کشور و به صورت 24 ساعته امکان دادوستد داشته باشد. آرای فعالان و کارشناسان در این باره متفاوت است و هر کدام دلایل خود را ذکر میکنند. سهراب اشرفی فعال و کارشناس بازار طلا به بررسی این چالش تازه در بازار طلا پرداخته است.
به گزارش تجارت نیوز، پلتفرمهای آنلاین خرید و فروش طلا طی سالهای اخیر با امکان معامله آسان و لحظهای، سهم قابل توجهی از معاملات خرد بازار را به خود اختصاص دادهاند. این پلتفرمها معمولاً قیمتهای خود را بر اساس اونس جهانی طلا و نرخهای برخط تنظیم میکنند و به همین دلیل، امکان معامله ۲۴ ساعته را برای معاملهگران فراهم کردهاند. امکانی که به دلیل رخدادهای لحظهای سیاسی و اقتصادی در ایران، از مهمترین ویژگیهای پلتفرمهای آنلاین طلا به شمار میرود.
با این حال، منتقدان میگویند بازار طلا در ایران، بازاری کاملاً داخلی و متأثر از متغیرهایی همچون قیمت دلار در بازار آزاد است؛ متغیری که خلاف اونس جهانی، در تمام ساعات شبانهروز قیمتگذاری واقعی ندارد و معامله نمیشود. به باور فعالان بازار، همین تفاوت، زمینهساز بروز نوسانات هیجانی و ارسال سیگنالهای نادرست به معاملهگران شده است.
بازار فیزیکی طلا بازاری پرعمق محسوب میشود
در همین رابطه، سهراب اشرفی، فعال و کارشناس بازار طلا، به تشریح سازوکار بازار فیزیکی طلا و پیامدهای فعالیت ۲۴ ساعته پلتفرمها پرداخته است.
اشرفی با تاکید بر اینکه بازار سنتی و واقعی طلا سالهاست در کشور فعال است، خاطرنشان کرد: «بازار فیزیکی طلا بازاری پرعمق محسوب میشود که قیمتها در آن بر اساس عرضه و تقاضای واقعی خریداران و فروشندگان شکل میگیرد. این بازار معمولاً از حدود ساعت ۱۱ صبح فعالیت خود را آغاز میکند و فعالیت آن تا ساعت پنج یا 6 بعد از ظهر ادامه دارد؛ روندی که سالها برقرار بوده و همچنان ادامه دارد.»
قیمتهایی که در ساعات معاملات بازار فیزیکی شکل میگیرد، قیمتهای مرجع و واقعی بازار طلا در داخل کشور است
این فعال بازار طلا افزود: «در بازه زمانی گفته شده، بازار عمق کافی دارد و هر فردی میتواند با هر حجمی که بخواهد، معاملات خود را با قیمتهای واقعی انجام دهد. قیمتهایی که در این ساعات شکل میگیرد، قیمتهای مرجع و واقعی بازار طلا در داخل کشور است.»
قیمت طلا در بازار داخلی از 2 عامل اصلی یعنی اونس جهانی طلا و قیمت دلار داخلی تأثیر میپذیرد
این کارشناس بازار طلا با اشاره به مقایسه بازار ایران با بازارهای جهانی گفت: «درست است که در دنیا بازارهای مالی بهصورت ۲۴ ساعته رصد میشوند، اما بازارهای اصلی هر کشور ساعت فعالیت مشخصی دارند. برای مثال بورس لندن یا بورس نیویورک ساعات معینی فعالیت میکنند و پس از بسته شدن بازار اصلی، نوسانات بهشدت کاهش پیدا میکند.»
او افزود: «بازار اصلی و پرعمق ایران نیز ساعت فعالیت مشخصی دارد؛ اما در شرایطی که پلتفرمها بهصورت ۲۴ ساعته فعالیت میکنند، این پلتفرمها قیمتهای خود را از اونس جهانی طلا میگیرند. این در حالی است که قیمت طلا در بازار داخلی از دو عامل اصلی یعنی اونس جهانی طلا و قیمت دلار داخلی تأثیر میپذیرد.»
پلتفرمها بعد از بستهشدن بازار ارز و طلای داخلی، به دلیل نبود قیمت واقعی دلار، به قیمت تتر استناد میکنند
اشرفی در ادامه گفت: «پلتفرمها بعد از بسته شدن بازار ارز و طلای داخلی، به دلیل نبود قیمت واقعی دلار، به قیمت تتر استناد میکنند و بر اساس تتر و اونس جهانی، قیمت طلا را تعیین میکنند. این موضوع در شرایط خاص میتواند مشکلساز شود و نمونه آن را در دو هفته گذشته شاهد بودیم؛ جایی که یکی از پلتفرمها در نیمهشب نوسان شدیدی در قیمتها ایجاد کرد و صبح روز بعد، بازار با شوک قیمتی مواجه شد.»
در شرایط خاص اقتصادی کشور بهتر است برای فعالیت پلتفرمهای آنلاین طلا، ساعت شروع و پایان مشخصی تعریف شود
اشرفی افزود: «در هفتههای اخیر، فعالیت برخی پلتفرمهای آنلاین پس از بسته شدن بازارهای رسمی، به شکلگیری جو هیجانی فراتر از روال طبیعی بازار منجر شد. این در حالی بود که نه فقط در بازار طلا، بلکه در سایر بازارها نیز اثر روانی این مساله مشهود بود و در نهایت با ریزش قیمتهای جهانی و متعادل شدن قیمت دلار، این هیجانات فروکش کرد.»
او تأکید کرد: «در شرایط خاص اقتصادی کشور، پلتفرمهای طلا باید مدیریت شوند و برای فعالیت روزانه آنها ساعت شروع و پایان مشخصی تعریف شود. نمیتوان قیمت طلا در بازار داخلی را صرفاً با تکیه بر اونس جهانی و قیمت تتر تعیین کرد، چرا که دلار داخلی نقش تعیینکنندهای در قیمتگذاری دارد.»
معاملات ۲۴ ساعته طلا در پلتفرمها، مبتنی بر قیمتهای واقعی بازار داخلی نیست
اما آیا امکان تعیین قیمت واقعی طلا بهصورت ۲۴ ساعته و توسط بازار فیزیکی وجود دارد؟ اشرفی در پاسخ به این سوال گفت: «چنین امکانی در شرایط فعلی اقتصاد ایران وجود ندارد. اگر اقتصاد ایران، اقتصاد کاملاً جهانی بود و دلار داخلی بهصورت ۲۴ ساعته قیمتگذاری میشد، شاید این امکان فراهم بود؛ اما در حال حاضر چنین زیرساختی وجود ندارد.»
او افزود: «با توجه به اینکه بعد از بستهشدن بازار فیزیکی طلا امکان ارتباط با خریدار و فروشنده واقعی طلا وجود ندارد، بنابراین معاملات ۲۴ ساعته طلا در پلتفرمها، عملاً مبتنی بر واقعیت بازار داخلی نیست.»
نهادهای نظارتی باید دستورالعمل مشخصی برای ساعت فعالیت پلتفرمها تدوین کنند
این کارشناس بازار طلا گفت: «به نظر میرسد در این حوزه خلاء قانونی وجود دارد و نهادهای نظارتی باید دستورالعمل مشخصی برای ساعت فعالیت پلتفرمها تدوین کنند. همانطور که بورس کالا یا سایر بازارهای رسمی ساعات مشخصی برای فعالیت دارند، پلتفرمهای طلا نیز نباید خارج از این چارچوب عمل کنند.»
مسئولان باید با تنظیم مقررات مشخص، آرامش روانی جامعه را فراهم کنند
این فعال بازار طلا تأکید کرد: «طلا را برای مردم داخل کشور میفروشیم، نه برای بازارهای جهانی؛ بنابراین آرامش روانی جامعه اهمیت بیشتری دارد و مسئولان باید با تنظیم مقررات مشخص، مانع از ایجاد نوسانات التهابزا و هیجانی در بازار داخلی شوند.»
